Motosiklet Lastikleri Hakkında Herşey

Motosiklet kullanıcılarının en çok dikkat etmesi, ve para
harcamaktan korkmaması gereken iki malzemeden bir tanesi kask, diǧeri de
lastiklerdir.
Bu yazıda motosikletimiz için lastik seçerken dikkat etmemiz
gereken hususları, lastiǧin yapısını,üzerindeki yazı ve işaretlerin
anlamlarını, anlatacaǧım.
Amacım lastik konusunda derli toplu bir bilgi kaynaǧı
oluşturmak ve motosiklet kullanıcılarının merak ettiǧi detaylar konusunda bilgi
vermektir.
Lastiklerin Görevi :
Can güvenliğiniz açısından taşıtınızın en önemli parçası
durumundaki lastiğinizin beş temel görevi vardır. Bunlar; taşıt yükünü taşımak,
yolla taşıt arasındaki bağlantıyı sağlamak, motor ve fren gibi hareket
kuvvetlerini yola aktarmak, taşıta yön vermek ve konfor sağlamaktır.(continental
açıklaması)
Lastiǧin Yapısı :
Lastikler belirli katmanlardan oluşur.

 

Bu katmanların genel yapısı şöyledir.
Motosiklet lastiǧi üreticileri lastiklerin kullanım amacina
göre taban ve kenar yapılarını farkli şekillendirebilirler.
Aşaǧidaki resimde Michelin firmasının farklı model
yapılarını görüyorsunuz.

 

 Lastiklerin Üzerindeki Harf ve Rakamların Anlamları :
Motosiklet lastikleri üzerinde maalesef istediǧim detaylari
bulamadım. Üreticiler lastik üzerine çok fazla detay belirtmiyorlar.
Aramalarım sonucunda yan profilden çekilmiş iki lastik resmi
bulabildim.
Görüldüǧü gibi michelin fazla detay kullanmamış, pirelli
fena deǧil ama yazılar belirsiz, ayine de işimize yarayacak bilgiler var.

Harfler ve Semboller:

Resimde 1 numara ile işaretlediǧim DOT yazısı
amerikan standartlarını karşiladıǧinı belirten bir semboldür. Amerika
motosiklet kaskında da bildiǧiniz gibi farklı standartlar uyguluyor.
2 numaralı bölüm bizim için önemli olan bölüm çünkü o
rakamlar lastiǧin üretim tarihini gösteriyor.
Bu 3711 ne anlama geliyor açalım.
Resimde  gördüǧünüz 37
rakamı lastiǧin üretim haftası, saǧ taraftaki 11 rakamı ise üretim yılını
gösteriyor.
Yani örnek olarak kullandıǧımız lastiǧimiz 2011 yılının 37.
Haftasında üretilmiş.
Mesela o rakam 4114 olsaydı, lastiǧimizin 2014 yılının 41.
Haftasında üretildiǧini anlamış olacaktık.
Dikkatinizi çekmiştir, DOT yazısı ile üretim tarihi arasinda
bazı harf ve rakamlar var. Bunlar üretici firmaya göre deǧişen sembol gruplari
yani bize çok da gerekli olan bir şey deǧil.
Lastik üreticileri uygun koşullarda saklanmış olması
koşuluyla, lastik raf ömrünü 10 yıl olarak açıklıyorlar. Ben yine de 3 yıldan
fazla rafta beklemiş bir lastiǧe şüphe ile bakarım.
Ayrıca lastiklerimizi kullanmaya başladıktan en fazla üç yıl
sonra deǧiştirmemiz tavsiye ediliyor. Fazla aşinma olmasa bile !
Neyse devam edelim.
 1. Lastigin taban genişliǧi. Bu ölçü milimetre cinsindendir. Yani 200 rakamı taban genişliǧi 20cm anlamına geliyor. Sizin motosikletinizde bu rakam 140-170 gibi farklı rakamlar olabilir. 170 olan rakam lastik taban genişliǧinizin 17cm olduǧu anlamına gelir.
2. Burası biraz karışık. 2 numarada gördüǧünüz rakam yanak yüksekliǧini gösteriyor ama taban rakamı gibi milimetre cinsinden deǧil oran olarak.
Biraz kafa karıştırıcı gibi görünüyor ama deǧil. 55 rakamı %55 demek.
Yani yanak yüksekliǧi taban genişliǧinin %55 i    anlamına geliyor. Örneǧimizi hesaplarsak 200mm taban genişliǧinin %55 i 110mm yani 11cm yapıyor.
3.Lastiǧin yapısını simgeleyen harflerdir. Örneǧin R radyal anlamına gelir.
 4.Buradaki rakam, lastiǧimizin inç cinsinden jant boyutudur. Aşaǧıdaki resimde gösterdim.
Asagidaki resim.
5.Burada ki M/C harfi lastiǧin sadece bir motodiklet jantına takılabileceǧi            anlamına geliyor. Deǧişik araçlar için farkli harf grupları kullanılir.
Örnek olarak ;
TL Tubless:iç lastiksiz,
TT Tubetype:iç lastikli.
Reinf Reinforced:yük taşıma kapasitesi
arttırılmış.
NHS:Not for highway service,yolda
kullanılmaz.
PR Ply rating:Kat eşleniği taşıma
kapasitesini gösterir.
M+S Mud and Snow:Çamur ve kar kullanıma
uygun lastik.
M/C Motorcycle:Motorsiklet için üretilmiş
lastik.
6. Buradaki 78 rakamı lastiǧimizin yük
taşıma endeksini gösteriyor.
Aşaǧıdaki tabloda bu rakamların kilo olarak
karşılıklarını bulabilirsiniz.

Tabloda gördüǧünüz gibi 78 rakamının
karşılıǧında 425 kg yazılı. Yani örnek lastiǧimize an fazla 425 kg yük bindirebiliriz.
7. Resimde W harfini görüyoruz. Bu harf de
bize lastiǧimızle çıkabileceǧimiz son hız deǧerini veriyor. Lastiklerin
yapısına göre bu harfler deǧişir. Aşaǧıda hangi harfin hangi hıza karşılık
geldiǧini görüyorsunuz.

 

Yön Oku:

Yanda ki resimde gördüǧünüz ok
lastiǧinizin takılış yönünü gösteren oktur. Önemlidir dikkat ediniz.
Lastik Bakımı :
Lastik bakımından kastım kontrol. Daha sonraki yazılarda
motosiklete binmeden önce yapmamız gereken kontroller konusunda tekrar deǧineceǧiz
ama lastik ana başlıǧı altında da anlatmamızda fayda var.
Motosikletimizde yapacaǧımız iki önemli kontrol var. Bunlardan
birincisi hava basıncını kontrol etmektir.
Lastik hava basıncını düzenli olarak kontrol etmeyi alışkanlık haline getirin. Lastik hava basıncı, motosikletinizin yol tutuşunu, viraj performansını, fren mesafesini, sürüs konforunu ve hatta yakıt sarfiyatını etkiler.
Üstelik yanlış hava basıncı deǧerlerine sahip lastikler daha çabuk  aşınır. Bu nedenle hava basıncını sürekli kontrol etmeyi bir alışkanlık haline getirmekte fayda var.
Her motosiklet sürücüsü aşaǧıda gördügünüz şu ve ya benzeri aletlerden bir tane edinmelidir.



Lastik hava basıncınızın olması gereken normal deǧeri motosikletinizin kullanma klavuzunda veya lastiklerin üzerinde yazar.Bazi motosikletlerde arka maşa üzerinde bu bilgiler mevcuttur.
Dikkat ! Hava basıncı kontrolü lastikler soǧukken yapılır.
Hava basınci kontrolünün yanı sıra sırt kontrolü de yapmamız gereken bir diǧer işlemdir. Sırt kontrolü yaparak lastiklerimizin aşınma durumunu takip edebiliriz. Bir çok lastikde sırt aşınması çubukları ya da Işaretleri vardır. Bunlar görünmeye başlamışsa lastiklerinizin deǧişim zamanı gelmiş demektir. Bunun dışında diş derinliklerinin de mutlaka kontrol edilmesi gerekir. Ayrica dişler arasina sıkışmış yabancı cisimler dikkatlice çıkarılmalıdır.
Lastik ustalarindan tavsiyeler.

Genel Tavsiyeler
• Taşıtın herhangi bir kontrolden önce
hareketsiz durumda olduğundan emin olunuz.
• Lastiklerin herhangi bir düzensiz
aşınma ve muhtemel hasarın tespit edilmesi amacıyla düzenli olarak kontrol
edilmesi gerekmektedir.
• Jant bijonları tork değerlerinin araç
üreticisinin tavsiyeleri uyarınca kontrol edilmesi gerekmektedir.
• Lastik sırtında, yanak veya topuk
bölgesinde herhangi bir delinme, kesik veya gözle görülür bükülme için lastiğin
bir lastik uzmanı tarafından dikkatli bir şekilde incelemesi (dış-iç)
gerekmektedir. Jantlar için de aynı durum söz konusudur.
Aracın uzun süreli park halinde kalması
Eğer araç uzun süre boyunca
kullanılmamışsa, lastik basıncının düzenli olarak kontrol edilmesi ve üretici
tarafından tavsiye edilen seviyelerde tutulması gerekmektedir.
Uzun Süreli Depolama
Lastiklerin, yerden en az 10 cm
yüksekliğe yerleştirilen raflar üzerinde dikey olarak depolanması
gerekmektedir.
Biçim bozukluğunun önlenmesi amacıyla,
ayda bir kere yerlerinin dönüşümlü olarak biraz değiştirilmesi gerekmektedir.
Basınç
• Bir lastik doğal olarak basınç
kaybettiğinden, periyodik olarak basıncının ayarlanması gerekmektedir; bu
kontrol anormal herhangi bir basınç kaybının tespit edilmesine olanak
sağlayacaktır.
Bu kontrolün taşıtın bütün lastiklerinde
gerçekleştirilmesi gerekmektedir (stepne lastikler dâhil).
• Düşük hava basıncı ile çalışan
lastiklerde ısı yükselir ve çalışan tüm katmanlarda hasara neden olabilir. Bu
hasar geri dönüşü olmayan bir hasardır ve havanın ani bir şekilde boşalmasıyla
lastiğin patlamasına neden olabilir. Düşük hava basıncı hasarları lastikte
belli bir sürede ortaya çıkar ve hava basıncı tamamlansa da hasar devam
edebilir.
• Düşük hava basıncı aynı zamanda ıslak
zeminde kayma ve suda kızaklama riskini de son derece arttırmaktadır.
• Yüksek hava lastiğin sırt merkezinde
hızlı ve düzensiz bir aşınmaya ve aynı zamanda da kauçukta sertleşme sonucu
kırılganlaşma ve kopmalara hassasiyetini arttırır.
• Kullanım sırasında lastiklerin ısısı
artar. Basıncın ısısıyla birlikte artış göstermesi nedeniyle, sıcak bir
lastiğin havasının asla boşaltılmaması gerekmektedir.
• Sıcakken basınç kontrol edildiğinde,
basıncın üreticinin talimatlarına uygun olarak yeniden ayarlanması
gerekmektedir. Lastik basıncı sıcak olarak kontrol edilmişse, önerilen basınca 4
psi ilave ediniz.
• Lastikler Nitrojen ile şişirilse bile
hava basınçlarının mutlaka düzenli olarak kontrolüne devam edilmelidir.
• Araç veya lastik üreticileri
tarafından önerilen basınç değerlerine uyunuz.
Aşınmanın Kontrol Edilmesi
• Aşınma kontrolü lastiğin birçok
değişik noktasına bakılarak yapılır
• Bu kontrol, diş derinlik ölçerlerle
aşınma belirtilerine de dikkat edilerek yapılır.
• Yasal veya teknik aşınma sınırına
ulaşılmışsa, lastiğin çıkartılması ve değiştirilmesi gerekmektedir.
• Lastiklerde düzensiz bir aşınma veya
aynı dingilde çift takılan iki lastikte aşınma farkı varsa bir lastik uzmanına
danışılması gerekmektedir.
Tamir
• Bütün tamir işlemlerinin eğitimli ve
nitelikli bir uzman tarafından gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
• Tamir işlemlerinden önce, lastiğin
uzman tarafından detaylı bir şekilde kontrol edilmesi gerekmektedir. Tolerans
dışı hasarlar tamir edilememektedir.
• Havasız veya düşük hava ile
kullanılmış olan bir lastik geri dönüşü olmayan bir hasara maruz kalmış olabili.
Bu hasarın tespiti ve lastiğin tekrar kullanılıp kullanılamayacağı ancak lastik
iç kısmının detaylı bir kontrolü ile yapılır. Bu nedenle, lastiğin gerçek
durumunun ve gereken tamir tipinin kesin olarak belirlenmesi amacıyla lastiğin
çıkartılıp incelenmesi gerekmektedir.
• Lastikte delinmeyi tamir için supaptan
lastik içine sızdırmazlığı sağlayan dolgu malzemesi enjekte edilmesi geçici bir
çözüm olacaktır. Lastik içine enjekte edilen bu tip ürünler lastik, jant, supap
veya mevcutsa basınç sensörüyle uyum sorunlarına sebep olabilir. Üreticinin
talimatlarına uyulması esastır. Bu durumda, lastiği kontrol etmesi ve mümkünse
kesin bir tamirat yapması için bir lastik uzmanına danışılması gerekmektedir.
Lastik hammaddesi lastiğin kendisinin düzgün bir şekilde çalışması için temel
teşkil eden farklı malzeme türlerinden ve esas malzemesi kauçuk olan
bileşenlerden yapılmaktadır.
Bu özellikler zamanla değişikliğe
uğramaktadır. Her bir lastik için bu değişiklikler lastiğin ömrü boyunca maruz
kaldığı iklim, depolama koşulları (sıcaklık, nem, konum, vb), kullanım
koşulları (yük, hız, şişirme basıncı, yol hasarı, vb) gibi birçok etkene
bağlıdır.
Bu yaşlandırıcı etkenler o kadar fazla
değişiklik göstermektedir ki bir lastiğin ömrünün herhangi bir doğrulukla
tahmin edilmesi imkânsızdır.
Bu nedenle, düzenli kullanıcı
kontrollerine ilaveten, lastiğin çalışmaya devam etmeye uygun olup olmadığını
belirleyecek olan nitelikli bir uzmana lastiklerin düzenli olarak kontrol
ettirilmesi tavsiye edilmektedir.
Ayrıca lastiğin hizmete sokulduğu
tarihin 5. yılından itibaren her yıl bir uzmana kontrol ettirilmesi çok
önemlidir. Lastiklerin imalat tarihinden itibaren 10. yılından sonra
lastiklerin kullanılması sakıncalıdır.
Lastiğin yaşı ne kadar fazlaysa
depolanması ve/veya kullanımı ile ilgili olarak yaşlanma nedeniyle veya
kontroller boyunca ortaya çıkan diğer etkenler nedeniyle değiştirilmesinin
zorunlu olabilme ihtimali de o kadar fazla olmaktadır.

 

 

(Ziyaretçi 35 kişi, 1 tane bugün)

İlginizi Çekebilir

YORUMLAYIN